Praca socjalna: zagadnienia do obron dyplomowych

 
b popielZagadnienia do egzaminu dyplomowego

Studia licencjackie na kierunku PRACA SOCJALNA

PROCEDURA DYPLOMOWANIA

Zagadnienia kierunkowe 

  • Starożytność - od greckiej filantropii do rzymskiego humanizmu
  • Średniowiecze – rola zakonów w kształtowaniu się szpitalnictwa i pomocy społecznej
  • Początki nowożytności – humanizm, humaniści i czas utopii społecznych
  • Początki kapitalizmu - liberalizm i socjalizm oraz nowy wymiar filantropii
  • Początki pracy socjalnej (XIX i XX wiek) –Mary Richmond i Jane Addams
  • Początki pracy socjalnej w Polsce – Helena Radlińska
  • Istota pracy socjalnej oraz specyficzne wartości i umiejętności pracownika socjalnego
  • Charakterystyka pomagającego i osoby wspieranej 
  • Wieloaspektowe ujęcie kosztów pomocy 
  • Komunikacja i budowanie relacji pracownik socjalny – klient 
  • Role pracownika socjalnego – poradnictwo, rzecznictwo, mediacje i negocjacje w pracy socjalnej
  • Zatrudnienie i bezrobocie jako kwestie polityki społecznej
  • Zabezpieczenie społeczne jako kwestia polityki społecznej 
  • Modele polityki społecznej
  • Polityka społeczna wobec ubóstwa i wykluczenia społecznego
  • Problemy a kwestie społeczne
  • Dewiacja – definicje, cechy, ujęcia teoretyczne 
  • Zadania gminy, powiatu i województwa w zakresie polityki społecznej
  • Instytucje pomocy i wsparcia dla różnych grup klientów
  • Trzeci sektor w pomocy społecznej i jego relacje z sektorem publicznym
  • Współpraca organizacji pozarządowych z samorządem lokalnym w pomocy społecznej
  • Aksjologia pracy socjalnej 
  • Wartości autoteliczne i wartości instrumentalne
  • Dylematy etyczne w pracy socjalnej
  • Organizacje pożytku publicznego – cele, obowiązki, uprawnienia
  • Pojęcie networkingu i jego znaczenie dla funkcjonowania III-go Sektora
  • Kondycja III-go Sektora w Polsce – stan obecny, zagrożenia, perspektywy rozwoju, wolontariat 
  • Podejście oparte na zasobach 
  • Empowerment w pracy socjalnej 
  • Deinstytucjonalizacja – nowy wymiar wsparcia osób niesamodzielnych
  • Podejście skoncentrowane na rozwiązaniach 
  • Ekonomia społeczna
  • Superwizja pracy socjalnej jako narzędzie przeciwdziałania wypaleniu zawodowemu
  • Superwizja – rodzaje, funkcje, etapy i metody superwizji
  • Błędy w organizacji i realizacji superwizji
  • Przydatność superwizji w profesjonalnej pracy socjalnej
  • Techniki interwencji stosowane w różnych modelach pracy z jednostką, rodziną i grupą w świetle wybranych podejść psychoterapeutycznych
  • Podejście psychodynamiczne, terapia Gestalt oraz terapia niedyrektywna w pracy socjalnej
  • Podejście systemowe – rodzinne (komunikacyjna, strukturalna i strategiczna terapia rodzin) oraz podejście ekosystemowe i ich wykorzystanie w pracy socjalnej
  • Podejście behawioralno-poznawcze w pracy socjalnej
  • Podstawowe założenia pracy z grupą i psychoterapia grupowa. Czynniki leczące w grupie wg I Yaloma

 Zagadnienia metodyczne

  • Definiowanie pracy socjalnej
  • Formy, zasady, funkcje, zadania i adresaci pracy socjalnej 
  • Teoretyczne podstawy pracy socjalnej – wybrane ujęcie
  • Narzędzia diagnostyki rodzinnej
  • Modele pracy z indywidualnym przypadkiem i proces pracy z przypadkiem
  • Podstawowe orientacje w pracy ze społecznością
  • Kryteria i sposoby definiowania społeczności lokalnej 
  • Modele pracy ze społecznością
  • Informacje niezbędne do przygotowania profilu społeczności
  • Etapy interwencji środowiskowej 
  • Action Research jako procedura diagnostyczna w pracy środowiskowej 
  • Budowa projektu socjalnego
  • Znaczenie diagnozy w projektowaniu
  • Poprawne określanie celów projektu – rodzaje celów i wymogi stawiane celom
  • Dobór działań do założonych celów
  • Znaczenie ewaluacji projektu i jej budowa
  • Wpływ procesów percepcji na komunikację interpersonalną
  • Stereotypy i uprzedzenia i ich wpływ na komunikację
  • Bariery w komunikowaniu
  • Relatywizm kulturowy i jego wpływ na komunikację
  • Etapy procesu badawczego
  • Typy projektów badawczych
  • Badania jakościowe (paradygmaty, strategie, metody)
  • Badania ilościowe (paradygmaty, strategie, metody)
  • Badania mieszane (paradygmaty, strategie i metody)

  Zagadnienia specjalizacyjne

  •  Starość jako kategoria społeczno-kulturowa
  • Instytucjonalne i prawne ramy pracy socjalnej z senio(k)ami
  • Starość w cyklu życia i jej specyfika
  • Idea środowiska lokalnego jako przyjaznego starzeniu się
  • Rodzaje usług opiekuńczo – pielęgnacyjnych przysługujących osobom wieku podeszłego
  • Trening budżetowy dla osób z zaburzeniami psychicznymi
  • Podstawowe założenia, cele i techniki wykorzystywane w psychoedukacji dla osób z zaburzeniami psychicznymi oraz ich rodzin
  • Formy terapii zajęciowej w domach pomocy społecznej dla osób z zaburzeniami psychicznymi, jak również dla seniorów
  • Trzy główne metody środowiskowej pracy socjalnej z osobami z zaburzeniami psychicznymi
  • Readaptacja społeczna
  • Pojęcie opieki/pomocy postpenitencjarnej
  • Deprywacja emocjonalna i społeczna osób długotrwale odizolowanych od społeczeństwa
  • Probacja i wolnościowe środków karne
  • Polski system penitencjarny – struktura, rodzaje zakładów karnych i ich funkcje
  • Uzależnienia – definicje, etapy, fazy 
  • Praca socjalna z osobami uzależnionymi i ich rodzinami
  • Prostytucja – rozumienie zjawiska i systemy prawnej regulacji
  • Bezrobocie – definicja, rodzaje, przyczyny, skutki 
  • System wsparcia osób bezrobotnych w Polsce
  • Metody i techniki profilowania osób bezrobotnych
  • Specyfika sytuacji osób długotrwale bezrobotnych
  • Praca socjalna z osobami niepełnosprawnymi i ich rodzinami
  • Wspieranie zatrudnienia osób niepełnosprawnych
  • Definicja podmiotu w feministycznej pracy socjalnej
  • Metodyka feministycznej pracy socjalnej
  • Empowerment jako idea i praktyka w feministycznej pracy socjalnej
  • Składowe elementy definicji przemocy 
  • Fazy cyklów przemocy opisujące dynamikę relacji pomiędzy ofiarą i sprawcą przemocy 
  • Konflikt a przemoc w relacji interpersonalnej
  • Pojęcie syndromu sztokholmskiego 
  • Praca socjalna z osobami bezdomnymi
  • Problem niewydolności opiekuńczo-wychowawczej – praca socjalna z rodziną 
  • Sytuacje kryzysowe w cyklu życia jednostki 
  • Charakterystyka interwencji kryzysowej 
  • Etapy interwencji kryzysowej w praktyce 
  • Ośrodki Interwencji Kryzysowej – zadania, formy pracy, zasady działania 
  • Interwencja kryzysowa i jej najważniejsze cele w wybranych rodzajach sytuacji kryzysowych
  • Wyjaśnienie pojęcia społeczeństwo obywatelskie 
  • Podstawowe cechy organizacji pozarządowych należących do tzw. trzeciego sektora
  • Definicje public relations w pracy socjalnej; funkcje public relations w pracy socjalnej
  • Etyczny wymiar public relations w pracy socjalnej
  • Metody i techniki wykorzystywane w kształtowaniu wizerunku pracy socjalnej
  • Rola rzecznika w kształtowaniu wizerunku w pracy socjalnej 
  • Dialektyczny charakter globalizacji
  • Globalne problemy społeczne i demograficzne
  • Korzyści i zagrożenia procesów globalizacyjnych

 Interdyscyplinarne podstawy pracy socjalnej

 - Socjologiczne podstawy pracy socjalnej:

  • Członkostwo w grupie - jakość członków grupy, koncepcja „non-members” (R. K. Merton), typy przynależności do grupy
  • Rola społeczna – definicje, struktura roli; koncepcje interakcyjne i funkcjonalno-strukturalne roli, zestaw ról i role złożone (R. Merton) Rozłam w roli, konflikt roli (P Sztompka); przystosowanie do ról społecznych (M Łoś)
  • Przywództwo w grupie – definicje, typologie, style kierowania grupą, teorie skutecznego przywództwa (cech psychicznych, behawioralne, interakcyjna, uwarunkowań)
  • Więź społeczna – definicje, typy, proces tworzenia; więź a integracja i solidarność Kontrola społeczna Sankcje Rozpad więzi
  • Komunikacja i łączność w grupie – proces komunikacji, typy i funkcje komunikacji, bariery komunikacyjne
  • Dewiacja jako zjawisko normalne i jej rola w rozwoju społecznym
  • Teoria anomii w ujęciu Durkheima i Mertona
  • Dewiacja a system kontroli społecznej
  • Dewiacja jako efekt reakcji społecznej

- Psychologiczne podstawy pracy socjalnej: 

  • Wpływ społeczny – mechanizmy, uwarunkowania, efekty
  • Prawidłowości procesu poznania i spostrzegania społecznego
  • Procesy kształtowania i zmiany postaw
  • Stosunki społeczne: agresja, zachowania prospołeczne
  • Koncepcje i teorie rozwoju psychicznego człowieka 
  • Rozwój społeczny w cyklu życia - jego uwarunkowania i przebieg
  • Rozwój osobowości w świetle najważniejszych koncepcji 
  • Różnice indywidualne w rozwoju psychicznym jednostki
  • Praca socjalna w cyklu życia – wybrany etap
  • Rozwój psycho-fizyczny w poszczególnych fazach rozwoju
  • Rozwój emocjonalny i moralny w poszczególnych fazach rozwoju
  • Czynniki wspomagające / zaburzające rozwój w poszczególnych etapach rozwoju
  • Norma i patologia w psychologii klinicznej – kontrowersje i problemy
  • Psychopatologia opisowa: zaburzenia osobowości, zaburzenia nastroju i zaburzenia psychiczne
  • Uwarunkowania społeczno – kulturowe w procesie rozpoznawania zaburzeń psychicznych
  • Psychopatologia opisowa zaburzeń lękowych, zaburzeń somatomorficznych oraz zaburzeń psychoseksualnych
  • Główne szkoły w psychologii
  • Metody badawcze w psychologii
  • Proste i złożone formy uczenia się
  • Systemy pamięci
  • Znaczenie emocji w życiu człowieka
  • Temperament i osobowość

- Pedagogiczne podstawy pracy socjalnej: 

  • Edukacja – wychowanie - socjalizacja: podobieństwa i różnice
  • Technologiczny, humanistyczny i krytyczny model kształcenia i wychowania
  • Postulaty reform edukacyjnych i działalność Komisji Edukacji Narodowej
  • Społeczne i biologiczne źródła nieprzystosowania społecznego
  • Wskaźniki odrzucenia dziecka w rodzinie
  • Resocjalizacja w warunkach otwartych 
  • Edukacja permanentna jako idea polityczna
  • Europejskie systemy całożyciowego kształcenia
  • Dorosły jako osoba ucząca się- specyfika pracy andragogicznej

- Prawne podstawy pracy socjalnej:

  • Zabezpieczenie społeczne – definiowanie, geneza, techniki administracyjno-finansowe zabezpieczenia społecznego
  • Prawo do zabezpieczenia społecznego w polskim systemie prawnym i jego realizacja (Konstytucja RP, prawo międzynarodowe, przyporządkowanie resortowe zabezpieczenie społecznego)
  • Finansowanie i administrowanie systemem ubezpieczeń społecznych w Polsce
  • Charakterystyka zasad przyznawania wybranych świadczeń ubezpieczeniowych i zaopatrzeniowych (do wyboru): renta rodzinna, renta socjalna, zasiłek rodzinny z dodatkami, świadczenia opiekuńcze, świadczenie alimentacyjne
  • Pojęcie, cele, wartości i zasady pomocy społecznej
  • Charakterystyka świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej
  • Świadczenia niepieniężne pomocy społecznej
  • Status prawny pracownika socjalnego
  • Ewolucja rozwoju pomocy społecznej w Polsce po 1918 roku
  • Zadania administracji publicznej w zakresie pomocy społecznej
  • Charakterystyka funkcjonowania jednostek organizacyjnych pomocy społecznej (jops)
  • Współpraca międzysektorowa w pomocy społecznej 
  • Prawo rodzinne – zasady prawa rodzinnego, grupy praw rodzinnych, pojęcie i rodzaje stosunków prawnorodzinnych
  • Władza rodzicielska – pojęcie, zakres, ingerencja sądu we władzę rodzicielską
  • Rozwód i separacja – przesłanki orzekania, orzeczenia obligatoryjne i fakultatywne sądu Charakterystyka instytucji opieki prawnej

b popielZagadnienia do egzaminu dyplomowego

Studia magisterskie na kierunku PRACA SOCJALNA

 Zagadnienia kierunkowe

  • Trzy teoretyczne ujęcia pracy socjalnej: refleksyjno-terapeutyczne, socjalistyczno-kolektywistyczne, indywidualistyczno-reformatorskie – podstawowe założenia i różnice 
  • Praktyka oparta na dowodach – założenia, zasady, wykorzystanie w pracy socjalnej
  • Podejście sieciowe wg. Gilchrist i jego zastosowanie w pracy socjalnej
  • Krytyczna praca socjalna
  • Feministyczna praca socjalna 
  • Europejska polityka zatrudnienia
  • Polityka społeczna UE wobec wykluczenia społecznego - aktywna/aktywizująca polityka społeczna
  • Podstawowe zasady i wartości w polityce społecznej UE; Europejska Karta Socjalna
  • Zabezpieczenie społeczne w polityce społecznej UE
  • Geneza i główne nurty rozwoju metody organizowania środowiska lokalnego w krajach Zachodnich i w Polsce
  • Wiedza, wartości i umiejętności niezbędne w pracy ze społecznościami
  • Role zawodowe organizatora społeczności
  • Modele i strategie wprowadzania zmian w społeczności
  • Ewaluacja – pojęcie, geneza, rodzaje ewaluacji
  • Funkcje ewaluacji i kryteria ewaluacji
  • Projektowanie badań ewaluacyjnych, etapy badań ewaluacyjnych
  • Znaczenie superwizji w profesjonalnej pracy socjalnej
  • Funkcje, etapy i metody superwizji
  • Obszary oddziaływań superwizji 
  • Superwizja kadry zarządzającej
  • Zasady zarządzania i kierowania superwizyjnego
  • Aksjologia pracy socjalnej 
  • Wartości autoteliczne i wartości instrumentalne
  • Dylematy etyczne w pracy socjalnej
  • Specyficzne wartości i umiejętności pracownika socjalnego
 Zagadnienia metodyczne
  • Historyczne podstawy makropraktyki pracy socjalnej
  • Interwencja w makropraktyce: wybór odpowiednich technik i metod pracy
  • Planowanie, implementacja, monitorowanie i ewaluacja interwencji
  • Działania w praktyce bezpośredniej – dobór metod i technik pracy z jednostką i rodziną
  • Podejście skoncentrowane na rozwiązaniach
  • Praca na zasobach w pracy socjalnej
  • Praca z diadami oraz specyfika pracy z dziećmi 
  • Dialog motywujący w pracy socjalnej
  • Ujęcie coachingowe w pracy socjalnej
  • Główne orientacje teoretyczno-metodologiczne w socjologii
  • Badania jakościowe w badaniach społecznych
  • Badania ilościowe w badaniach społecznych
  • Metoda dokumentów osobistych i metoda biograficzna
  • Metodologia badań jakościowych – teoria ugruntowana a interakcjonizm symboliczny
  • Założenia i konsekwencje paradygmatu interpretatywnego
  • Analiza dyskursu 
  • Analiza treści (zawartości)
  • Wykorzystanie kapitału społecznego (spajającego i pomostowego) w planowaniu, budowaniu strategii i implementacji projektu socjalnego
  • Dialog i konsultacje społeczne jako forma aktywizowania społeczności do działań projektowych i budowania akceptacji i wsparcia dla ich efektów
  • Polityka spójności, narzędzia polityki społecznej, fundusze strukturalne, realizacja polityki społecznej UE w Polsce – zasady, narzędzia, środki i formy finansowania działań – jako podstawy planowania i implementacji projektów
  • Partnerstwa publiczno-prywatne jako forma zarządzania projektami socjalnymi
  • Strategie komunikacyjne i decyzyjne w zarządzaniu projektem socjalnym 
  • Pozytywne i negatywne konsekwencje konfliktów
  • Rodzaje konfliktów w miejscu pracy i możliwe strategie ich rozwiązywania
  • Etapy negocjowania i zachowania negocjatora na każdym etapie tego procesu
  • Zadania i role mediatora
  • Możliwości i ograniczenia stosowania negocjacji i mediacji w pracy pracownika socjalnego
  • Wybrane formy pracy z seniorami w środowisku lokalnym

  Zagadnienia specjalizacyjne

  • Negocjacje w pracy socjalnej
  • Pytania „przed-negocjacyjne” i przebieg procesu negocjacji
  • Techniki negocjacyjne i taktyka negocjacji
  • Umiejętności komunikacyjne przydatne w negocjacjach
  • Mediacje w pracy socjalnej
  • Mediacje rodzinne
  • Cele mediacji i przebieg procesu mediacji
  • Umiejętności komunikacyjne przydatne w mediacjach 
  • E-mediacje jako forma rozwiązywania sporów
  • Mediacje i negocjacje w e-commerce
  • Instytucje pomocy społecznej w Polsce
  • Zadania i cele Ośrodka Pomocy Społecznej
  • Pojęcie sieci społecznych i miejsca jakie zajmują w nich organizacje pozarządowe (na poziomie lokalnym i regionalnym) 
  • Sektor pozarządowy w Polsce – struktura, kondycja, podstawowe problemy 
  • Pojęcie dialogu obywatelskiego
  • Partnerstwo publiczno-prywatne
  • Etapy rozwoju zespołu i sposoby pełnienia ról przez uczestników zespołu na każdym z tych etapów
  • Rodzaje zadań realizowanych przez zespół i strategie ich realizowania
  • Etapy procesu rozwiązywania problemu
  • Techniki grupowego rozwiązywania problemów
  • Model rozwiązywania konfliktu jako problemu na poziomie indywidualnym i poziomie zespołowy
  • Teoria dynamiki grupowej w praktyce pracy socjalnej 
  • Założenia i zasady pracy z grupą
  • Procesy grupowe
  • Rozwiązywanie sytuacji trudnych w grupie
  • Starość jako kategoria społeczno-kulturowa
  • Instytucjonalne i prawne ramy pracy socjalnej z seniorami w Polsce
  • Gerontologiczne koncepcje starości 
  • Starość, starzenie się i doświadczanie starości jako obszary eksploracji gerontologii społecznej
  • Gerontologiczna perspektywa przestrzeni społecznej i środowiska lokalnego
  • Przemiany systemu opieki nad seniorami w Polsce
  • Systemy opieki nad seniorami w wybranych krajach UE
  • Przemiany pozycji osób starszych w kulturze i społeczeństwie
  • Stereotypy, uprzedzenia i ageism
  • Empowerment seniorów: idee i praktyka
  • Prawo rodzinne – zasady prawa rodzinnego, grupy praw rodzinnych, pojęcie i rodzaje stosunków prawnorodzinnych
  • Władza rodzicielska – pojęcie, zakres, ingerencja sądu we władzę rodzicielską
  • Rozwód i separacja – przesłanki orzekania, orzeczenia obligatoryjne i fakultatywne sądu
  • Charakterystyka instytucji opieki prawnej
  • Postępowanie sądowe w sprawach rodzinnych
  • Definicja pojęcia stresu i jego konsekwencje społeczne
  • Wypalenie zawodowe - przyczyny i sposoby przezwyciężania
  • Wypalenie zawodowe w pracy socjalnej
  • Praca socjalna w cyklu życia – wybrany etap
  • Rozwój psycho-fizyczny w poszczególnych fazach rozwoju
  • Rozwój emocjonalny, społeczny i moralny w poszczególnych fazach rozwoju
  • Czynniki wspomagające / zaburzające rozwój w poszczególnych etapach rozwoju

 Interdyscyplinarne podstawy pracy socjalnej

  • Dorosłość jako kategoria pedagogiczna
  • Modele pracy andragogicznej
  • Techniki i metody pracy z osobami dorosłymi
  • Definicja globalizacji za A. Giddensem
  • Pozytywne i negatywne ujęcie globalizacji
  • Koncepcja zrównoważonego rozwoju
  • Przyszłość globalnego świata (F. Fukuyama, L. C. Thurow, P.S. Huntington, B. Barber, U. Beck)
  • Metropolizacja jako przejaw globalizacji w przestrzeni aglomeracji miejskich
  • Wpływ globalizacji na Kraje Trzeciego Świata w kontekście zjawiska określanego jako „przekleństwo zasobów” 
  • Procesy i mechanizmy psychologiczne istotne dla przebiegu procesu mediacji i negocjacji
  • Radzenie sobie ze stresem a uczestnictwo w procesie mediacyjnym 
  • Zarządzanie własnymi emocjami w sytuacji mediowania
  • Pojęcie, cele, wartości i zasady pomocy społecznej
  • System świadczeń pomocy społecznej – charakterystyka wybranych świadczeń
  • Zadania administracji publicznej w obszarze pomocy społecznej
  • Charakterystyka funkcjonowania jednostek organizacyjnych pomocy społecznej (jops)
  • Status prawny pracownika socjalnego