Historia Instytutu

Kilka kart historii …

W roku 1957 powstał w Katowicach Śląski Instytut Naukowy, w którym utworzono najpierw Komisję Socjograficzną, przekształconą później w Komisję Socjologiczną a następnie w Pracownię Socjologiczną kierowaną przez prof. Pawła Rybickiego, a później przez prof. Wandę Mrozek. Z czasem Pracownia została przekształcona w Zakład Badań Socjologicznych z kilkoma pracowniami.

W roku 1963 powołano periodyk Górnośląskie Studia Socjologiczne.

W roku 1963 nawiązane zostały kontakty ze środowiskiem socjologicznym w Krakowie, a dr Henryk Dutkiewicz został wybrany do Zarządu krakowskiego oddziału PTS, i pełnił rolę delegata na Górny Śląsk. W roku 1968 decyzją Zarządu Głównego powołano w Katowicach oddział PTS, wpisany do rejestru Wydziału Spraw Wewnętrznych Urzędu Wojewódzkiego w Katowicach dnia 27 listopada. Przewodniczącą oddziału została wybrana Wanda Mrozek, pełniąc tę funkcję przez wiele następnych kadencji. Do czasu utworzenia Instytutu Socjologii na Uniwersytecie Śląskim oddział katowicki PTS skupiał się wokół socjologów pracujących w Śląskim Instytucie Naukowym i tu też miał swoją siedzibę (W. Świątkiewicz).
 prof. zw. dr hab. Wanda Mrozek
 
W 1976 roku aspiracje katowickiego środowiska socjologicznego zwieńczone zostały przez powołanie Instytutu Socjologii w Uniwersytecie Śląskim. Trwały już wówczas zapoczątkowane rok wcześniej stacjonarne studia socjologiczne. „Fakt ten był odpowiedzią na społeczne potrzeby w zakresie intensyfikacji badań socjologicznych i kształcenia socjologów dla regionu wielkoprzemysłowego o określonej specyfice gospodarczej i społeczno-kulturalnej" (W. Świątkiewicz).
 
Potrzeby te wyznaczyły kierunki większości zapoczątkowanych wówczas i kontynuowanych do dnia dzisiejszego badań. Prace badawcze Instytutu koncentrowały się wokół szeroko pojmowanych problemów regionu, a zwłaszcza dotyczyły zagadnień związanych z: pracą w przemyśle - zespół kierowany najpierw przez prof. Janusza Sztumskiego, a następnie przez prof. Władysława Jachera, zjawiskami patologii społecznej (zespół prof. Jacka Wodza, kulturą regionu - zespoły: prof. Kazimiery Wódz i prof. Wojciecha Świątkiewicza, planowaniem społecznym oraz postrzeganiem przestrzeni miejskiej - zespoły: prof. Bohdana Jałowieckiego, prof. Jacka Wodza, prof. Marka S. Szczepańskiego, a także specyfiką struktury społecznej Górnego Śląska i Zagłębia - początkowo zespół prof. Wandy Mrozek, a w okresie późniejszym zespoły prof. Zbigniewa A. Żechowskiego, rozwojem regionalnym i lokalnym - zespoły: prof. Marka S. Szczepańskiego i prof. Jacka Wodza. Nie zaniedbywano równocześnie prowadzenia studiów nad problemami metodologii nauk społecznych. Należałoby też zaznaczyć, iż niektóre z tych prac prowadzone były w ścisłej współpracy z ośrodkami krajowymi i zagranicznymi.
 

prof. zw. dr hab. Władysław Jacher

30 września 1976 Zarządzeniem Ministra Nauki, Szkolnictwa Wyższego i Techniki (Dz.U. 1976, nr 12, poz.45) Na Wydziale Nauk Społecznych po podziale Instytutu Filozofii i Socjologii powstały dwa odrębne instytuty, w tym INSTYTUT SOCJOLOGII .

Pracownicy naukowo-dydaktyczni skupieni są w sześciu Zakładach. Trzy z nich funkcjonują od początku Instytutu: Zakład Socjologii Ogólnej kierowany początkowo przez prof. Wandę Mrozek, a następnie przez prof. Z. A. Żechowskiego, obecnie kierowany jest przez prof. dr hab. Urszulę Swadźbę. Zakład Socjologii Organizacji, Gospodarki i Metodologii Badań Społecznych kierowany przez dra hab. Leszka Gruszczyńskiego. Od 1978 do 2002 r. Zakład Socjologii Pracy i Organizacji kierowany przez prof. Władysława Jachera (a wcześniej Zakład Socjologii Przemysłu prowadzony przez prof. Janusza Sztumskiego). Zakład Socjologii Polityki (wcześniej Zakład Procesów Urbanizacji i Planowania Społecznego kierowany przez prof. Bohdana Jałowieckiego) a do roku 2017 przez prof. Jacka Wodza. 

Przez pewien okres istniał też Zakład Teorii Rozwoju Społecznego kierowany przez prof. Ryszarda Dyoniziaka. 
Powstanie trzech kolejnych wiąże się z rozwojem potencjału naukowo-badawczego Instytutu na przełomie lat osiemdziesiątych i dziewięćdziesiątych: Zakład Badań Kultury Współczesnej kierowany przez prof. Kazimierę Wódz (od 1988 r.), Zakład Socjologii Wiedzy kierowany przez prof. Wojciecha Świątkiewicza (od 1990 r.), Zakład Socjologii Rozwoju kierowany przez prof. Marka S. Szczepańskiego (od 1991 r.). 
W strukturze Instytutu działa także Studium Pracy Socjalnej od początku istnienia, tj. od 1994 roku Studium kieruje jego inicjatorka prof. zw. dr hab. Kazimiera Wódz.